Evelien Tonkens is hoogleraar Burgerschap en Humanisering van de Publieke Sector aan de Universiteit voor Humanistiek te Utrecht

De tyrannie van verdienste. Meritocratie als aanslag op zelfrespect.

Michael Sandel schreef onlangs een spraakmakend en indringend boek over de schaduwzijden van de meritocratie. De centrale gedachte ervan, dat meritocratie een aanslag is op het zelfrespect van laag opgeleiden en dat zij zich daardoor door onze samenleving in de steek gelaten en vernederd worden,  is ook al te lezen in vele artikelen en een boek van Evelien Tonkens en Tsjalling Swierstra sinds 2005 in een boek en artikelen:

  • Swierstra, T. en E. Tonkens (red.) (2008) De beste de baas? Prestatie, respect en solidariteit in een meritocratie.Amsterdam: Amsterdam University Press,

Gratis te downloaden als pdf

 

  • Elshout, J,  E. Tonkens en T. Swierstra, (2016) ‘Meritocratie als aanslag op het zelfrespect van ‘verliezers’ ‘, in: P. de Beer en Maisha van Pinxteren (red). Meritocratie: op weg naar een nieuwe klassensamenleving?  Amsterdam: Amsterdam University Press, pp. 209- 234
  • Tonkens, E . (2013) De schaduwzijde van de meritocratie Socialisme en democratie 2013, nr.7-8
  • Swierstra, T. en E. Tonkens (2013) ‘De schaduwzijde van de meritocratie. De respectsamenleving als ideaal.’ In: M. Hurenkamp, A. Van Nierop en M. Sie Dhian Ho (red.) Tegenwicht. Waarom waarden er toe doen. Amsterdam: van Gennep, 200-210
  • Tonkens, E. en T. Swierstra, (2012) ‘Meritocratie is meedogenloos’, essay in de serie Tegendenkers, in reactie op Hans Achterhuis, Denker des Vaderlands, ‘Beloon de uitblinkers’,  Trouw  29 december 2012
  • Swierstra, T. en E. Tonkens (2009) ‘Gebrek aan zelfrespect, orde en zingeving. Polarisatie als antwoord.’ In: Raad voor maatschappelijke Ontwikkeling (red.) Polarisatie. Bedreigend en verrijkend. Amsterdam: SWP, 120-138
  • Swierstra, T. en E. Tonkens (2006) ‘Meritocratie en de erosie van zelfrespect’. Krisis, tijdschrift voor filosofie, (7) nr.3, 3 -23
  • Tonkens, E. (2005) ‘De prijs van gelijke kansen’. Zelfrespect in de meritocratie.’ Pedagogiek, wetenschappelijk forum voor opvoeding, vorming en onderwijs, vol. 25, nr.2, 83-88

Carel Muller en Het zelfontplooiingsregime

Proefschrift aangehaald in NRC n.a.v. overlijden Carel Muller

Het zelfontplooiingsregime heet het boek dat socioloog, oud-Groen Links-politicus en (inmiddels) hoogleraar Evelien Tonkens in 1999 over Dennendal publiceerde. Ondertitel: De actualiteit van de jaren zestig. In dat boek, tevens proefschrift, beschrijft ze hoe Carel Muller in 1969 op 32-jarige leeftijd aantrad als ‘psychologisch directeur’ en in die positie bijna vrij spel kreeg. Dennendal was onderdeel van het psychiatrisch ziekenhuis Willem Arntsz Hoeve, maar de psychiaters daar bemoeiden zich nauwelijks met de zwakzinnigenzorg (tegenwoordig zorg voor verstandelijk gehandicapten). Die had (en heeft) traditioneel weinig aanzien vanwege het gebrek aan behandelmogelijkheden.”

Lees het artikel op NRC.nl en klik op de afbeelding voor een pdf van het boek.

'In een welvarend land wordt de zorg steeds duurder. Niks mis mee, zegt deze hoogleraar'

Interview op de Correspondent

Onder het mom van ‘zelfredzaamheid’ probeert de overheid al jaren te bezuinigen op de zorg, met dramatische gevolgen voor de jeugdzorg en ggz. Maar in een welvarend land horen stijgende zorgkosten er volgens hoogleraar Burgerschap Evelien Tonkens gewoon bij. Wil je de zorg écht verbeteren, focus dan niet op geld en concurrentie, maar op solidariteit en innovatie.

Lees het interview op de Correspondent

Hoe rechtvaardig zijn verschillen in de bijstand?

Wat is een rechtvaardige bijstand? Welke rechten en plichten vinden bijstandsgerechtigden redelijk? Wat vinden ze van de verplichting om een tegenprestatie te leveren? En wat vinden ze ervan dat er grote verschillen zijn tussen gemeenten, en je in de ene gemeente 4 dagen per week een ‘tegenprestatiei moet leveren maar in de andere gemeente maar 4 uur?

In dit magazine doen wij verslag van de bevindingen van ons onderzoek naar deze en andere vragen over (on)rechtvaardigheid in de bijstand en indirect over de verzorgingsstaat in meer algemene zin.

Effectieve burgerparticipatie

Evelien Tonkens en Menno Hurenkamp schreven in het voorjaar van 2019 op verzoek van de commissie Infrastructuur en Ruimtelijke Ordening van de Eerste Kamer een adviesnota over burgerparticipatie. De aanleiding is de beoogde invoering van de zogenaamde Omgevingswet. Daarin moet al het ruimtelijke ordeningsbeleid gebundeld worden – en moet dus ook de inspraak van burgers geregeld worden. Op die inspraak is echter nog wel wat aan te merken, zoals Tonkens en Hurenkamp ook toelichtten tijdens een Commissievergadering. De nota en toelichting leidde tot vragen van de Eerste Kamer aan de Minister van VROM, Stientje van Veldhoven. De regering noemt in antwoord op die vragen de door Tonkens en Hurenkamp gedane suggesties ‘belangrijk’ en erkent de noodzaak tot maatwerk in participatie.  In welke mate de adviezen worden opgevolgd, zal nog moeten blijken. Het kan zijn dat de Omgevingswet nog even op zich laat wachten.

De beste de baas?

“Wie een topdiploma heeft werkt zich bijna dood, de rest scharrelt doelloos rond”. Ons boek uit 2008 is vermeld in NRC in een recensie van drie boeken over meritocratie. Klik op de afbeelding voor een gratis pdf.